ý thức, tinh thần của con người, trong quan hệ đối lập với khách quan: nhận định chủ quan * làm theo chủ quan 

thuộc về tự bản thân mình, về cái vốn có của mình, không thuộc về khách quan: năng lực chủ quan * điều kiện chủ quan 

(nhận thức của con người) không xuất phát từ thực tế, mà xuất phát từ ý thức, nguyện vọng, ý chí của mình: chủ quan khinh địch * tính hay chủ quan * phải tính toán kĩ, không được chủ quan